Υπάρχει μια στιγμή που γνωρίζει όποιος έχασε σκύλο: γυρίζεις σπίτι, το κλειδί γυρίζει στην κλειδαριά και για μισό δευτερόλεπτο περιμένεις να ακούσεις τα νύχια στο πάτωμα. Ύστερα θυμάσαι. Και ο διάδρομος είναι πιο σιωπηλός από ποτέ.
Αυτό το κείμενο δεν δίνει συμβουλές αφ’ υψηλού. Συγκεντρώνει όσα άνθρωποι που πενθούν περιγράφουν ξανά και ξανά ως βοηθητικά και όσα θα ήθελαν να είχαν διαβάσει νωρίτερα τις πρώτες εβδομάδες. Ένα κείμενο δεν μπορεί να κάνει περισσότερα και δεν πρέπει να προσπαθεί για λιγότερα.
Γιατί αυτό το πένθος φτάνει τόσο βαθιά
Ένας σκύλος είναι παρών σε όλα. Γνωρίζει τα δύσκολα πρωινά σου, τις αρρώστιες, τους χωρισμούς και τις μετακομίσεις σου. Σε έχει δει περισσότερες ώρες καθημερινά από τους περισσότερους ανθρώπους στη ζωή σου. Όταν φεύγει, χάνεις έναν μάρτυρα της ζωής σου, έναν σύντροφο πολύ πέρα από την έννοια του κατοικιδίου. Χάνεις και έναν ρυθμό: το ξύπνημα, τις βόλτες, το φαγητό, το βραδινό τελετουργικό. Ξαφνικά η ημέρα έχει κενά μέσα στα οποία πέφτεις ξανά και ξανά.
Συχνά προστίθεται κάτι που δεν υπάρχει στο πένθος για ανθρώπους: η απόφαση. Πολλοί από εμάς έπρεπε να καθορίσουμε μόνοι μας τη στιγμή. Είναι βαρύ να νιώθεις ότι έβαλες τέλος στη ζωή ενός πλάσματος που σε εμπιστευόταν. Ακόμη κι αν ήταν το σωστό. Ακριβώς επειδή ήταν το σωστό.
Το πένθος που κανείς δεν παίρνει στα σοβαρά
«Μα ήταν απλώς ένας σκύλος». Όποιος άκουσε αυτή τη φράση ξέρει πώς πονάει. Για αυτό το πένθος δεν υπάρχει ειδική άδεια, κάρτες συλλυπητηρίων στο ράφι, σχεδόν κανένα τελετουργικό. Τη Δευτέρα περιμένουν να λειτουργείς ξανά κανονικά. Αυτό κάνει πολλά δυσκολότερα, επειδή ντρέπεσαι για τα συναισθήματά σου.
Γι’ αυτό, πρώτα απ’ όλα: το πένθος σου δικαιολογείται. Δεν είναι υπερβολή, ανωριμότητα ή σημάδι ότι δεν ελέγχεις τη ζωή σου. Είναι το τίμημα μιας σχέσης που σου χάριζε χαρά κάθε μέρα.
Τι βοηθά τις πρώτες εβδομάδες
- Μην τα μαζέψεις αμέσως. Το μπολ, το κρεβατάκι, το λουρί στην πόρτα. Μερικοί τα χρειάζονται για εβδομάδες, άλλοι τα μαζεύουν την πρώτη ημέρα. Και τα δύο είναι σωστά. Κάν’ το όταν είσαι έτοιμος, όχι όταν το περιμένουν οι άλλοι.
- Κάνε τη βόλτα παρ’ όλα αυτά. Πολλοί περιγράφουν ότι η βόλτα χωρίς τον σκύλο είναι αφόρητη και ταυτόχρονα βοηθά. Το σώμα γνωρίζει τη διαδρομή. Μερικές φορές είναι ευκολότερο να κλάψεις έξω παρά στο σπίτι.
- Μίλησε. Βρες ανθρώπους που καταλαβαίνουν. Άλλους κηδεμόνες σκύλων, ένα φόρουμ, έναν φίλο που πένθησε κι εκείνος. Πες τις ιστορίες, ακόμη και τις αστείες. Την ημέρα που έκλεψε το ψητό. Εκείνη την περιπέτεια με τον σκαντζόχοιρο.
- Δώσε όνομα στις ενοχές. Σχεδόν όλοι έχουν. Πήγες αργά στον κτηνίατρο, αποφάσισες νωρίς, δεν ήσουν εκεί. Πες τες δυνατά. Συνήθως χαλαρώνουν όταν τις ακούς και καταλαβαίνεις ότι ενήργησες από αγάπη.
- Συμπερίλαβε τα παιδιά. Τα παιδιά πενθούν διαφορετικά, συχνά σε κύματα, με παιχνίδι ανάμεσα. Πες τους την αλήθεια με απλά λόγια. Όχι «κοιμήθηκε», γιατί δημιουργεί φόβο για τον ύπνο. Άφησέ τα να ζωγραφίσουν, να ανάψουν ένα κερί, να γράψουν ένα γράμμα.
Η Γέφυρα του Ουράνιου Τόξου
Η εικόνα της Γέφυρας του Ουράνιου Τόξου, όπου περιμένουν τα ζώα μας, για κάποιους είναι μελό και για πολλούς παρηγοριά. Προέρχεται από ποίημα του οποίου η προέλευση δεν έχει αποσαφηνιστεί πλήρως και με τα χρόνια έγινε μια κοινή γλώσσα όσων πενθούν. Αν σε βοηθά, κράτησέ την. Αν όχι, δεν χρειάζεσαι άλλη εικόνα. Αρκεί που υπήρξε στη ζωή σου.
Η ανάμνηση που μένει
Κάποια στιγμή, συνήθως έπειτα από εβδομάδες, μερικές φορές μήνες, έρχεται η ημέρα που κοιτάς μια φωτογραφία και για πρώτη φορά χαμογελάς αντί να κλαις. Τότε η ανάμνηση αρχίζει να παρηγορεί. Πολλοί άνθρωποι θέλουν πια κάτι που θα μείνει: ένα άλμπουμ, μια εικόνα στον τοίχο, το αποτύπωμα πατούσας που κράτησε ο κτηνίατρος.
Ένα πορτρέτο από παλιά φωτογραφία είναι μια δυνατότητα. Μια φωτογραφία από το κινητό είναι αρκετή, αλλά το πρόσωπο πρέπει να είναι καθαρό. Αν η φωτογραφία είναι παλιά ή μικρή, δοκίμασε παρ’ όλα αυτά: στείλε τη μας, θα σου πούμε ειλικρινά τι μπορεί να γίνει και θα δεις το αποτέλεσμα πριν τυπωθεί. Προσαρμόζουμε το σχέδιο μέχρι να μείνεις ικανοποιημένος. Χωρίς πίεση και όχι νωρίτερα απ’ όσο θέλεις εσύ.
Όταν έρθει η ώρα: μια εικόνα σε ξύλινη κορνίζα δείχνει πιο ήρεμη στον τοίχο από μια γυαλιστερή εκτύπωση, και σε ένα αναμνηστικό πορτρέτο αυτό συχνά έχει σημασία. Πορτρέτα σκύλων διατίθενται επίσης ως πόστερ, σε καμβά και σε ακρυλικό γυαλί.
Ένας νέος σκύλος;
Η ερώτηση έρχεται νωρίτερα απ’ όσο νομίζεις, συχνά από άλλους. Δεν υπάρχει σωστό χρονικό διάστημα. Μερικοί χρειάζονται χρόνια, άλλοι παίρνουν νέο σκύλο έπειτα από εβδομάδες, επειδή το σπίτι χωρίς σκύλο δεν μοιάζει σπίτι και όχι για να αντικαταστήσουν εκείνον που έφυγε. Ο νέος σκύλος θα είναι διαφορετικός. Δεν θα αντικαταστήσει τον παλιό και δεν χρειάζεται. Θα έχει το δικό του κεφάλαιο.
Αν το ζεις τώρα: θα γίνει ευκολότερο. Όχι επειδή θα τον ξεχάσεις, αλλά επειδή κάποτε η απουσία του γίνεται παρουσία. Στον τρόπο που μιλάς για σκύλους. Στο βλέμμα σου προς κάθε Λαμπραντόρ στον δρόμο. Σε διαμόρφωσε. Αυτό μένει.
Για τη μνήμη του: το αναμνηστικό πορτρέτο σε ξύλο.
Αν ζει ακόμη μαζί σου ένας ηλικιωμένος σκύλος, στη σελίδα βιβλίων μας θα βρεις το „Alter Hund, gute Jahre“ (βιβλίο στα γερμανικά), για τα τελευταία κοινά σας χρόνια.
Διάβασε περισσότερα
- Πορτρέτο ζώου ως δώρο: ένας τρόπος να κρατήσεις την ανάμνηση
- Ηλικιωμένος σκύλος, νέοι κανόνες: φρόντισε όμορφα τον χρόνο πριν τον αποχαιρετισμό
- Φωτογράφισε μόνος σου τον σκύλο: όσο υπάρχει ακόμη χρόνος για φωτογραφίες
