Υπάρχει μια στιγμή που την ξέρει καθένας που έχασε έναν σκύλο: γυρνάς σπίτι, το κλειδί γυρίζει στην κλειδαριά, και για μισό δευτερόλεπτο περιμένεις το κροτάλισμα των νυχιών στο πάτωμα. Μετά θυμάσαι. Και ο διάδρομος είναι πιο σιωπηλός από ποτέ.
Αυτό το κείμενο δεν είναι οδηγός από ψηλά. Συγκεντρώνει όσα οι πενθούντες περιγράφουν ξανά και ξανά ως βοηθητικά, και όσα θα ήθελε κανείς να είχε διαβάσει νωρίτερα τις πρώτες εβδομάδες. Περισσότερα δεν μπορεί να κάνει ένα κείμενο, και λιγότερα δεν πρέπει να προσπαθεί.
Γιατί αυτό το πένθος πάει τόσο βαθιά
Ένας σκύλος είναι παρών σε όλα. Ξέρει τα κακά σου πρωινά, τις αρρώστιες σου, τους χωρισμούς σου, τις μετακομίσεις σου. Σε έχει δει περισσότερες ώρες την ημέρα απ' ό,τι οι περισσότεροι άνθρωποι στη ζωή σου. Όταν φεύγει, δεν χάνεις ένα κατοικίδιο, αλλά έναν μάρτυρα της ζωής σου. Και έναν ρυθμό: το ξύπνημα, οι βόλτες, το φαγητό, το βραδινό τελετουργικό. Ξαφνικά υπάρχουν τρύπες στη μέρα, στις οποίες πέφτεις ξανά και ξανά.
Σε αυτό προστίθεται συχνά κάτι που το πένθος για ανθρώπους δεν έχει: η απόφαση. Πολλοί από εμάς έπρεπε να καθορίσουμε οι ίδιοι τη στιγμή. Αυτό το συναίσθημα ότι τερμάτισες τη ζωή ενός πλάσματος που σε εμπιστευόταν είναι βαρύ να το σηκώσεις. Ακόμα κι αν ήταν το σωστό. Ακριβώς επειδή ήταν το σωστό.
Το πένθος που κανείς δεν παίρνει στα σοβαρά
«Ήταν μόνο ένας σκύλος.» Όποιος έχει ακούσει αυτή την πρόταση ξέρει πώς νιώθεις. Για αυτό το πένθος δεν υπάρχει ειδική άδεια, δεν υπάρχουν κάρτες συλλυπητηρίων στο ράφι, σχεδόν καθόλου τελετουργίες. Περιμένουν να λειτουργείς ξανά τη Δευτέρα. Αυτό κάνει πολλά χειρότερα, γιατί ντρέπεσαι για τα συναισθήματά σου.
Γι' αυτό εκ των προτέρων: το πένθος σου είναι δικαιολογημένο. Δεν είναι υπερβολικό, δεν είναι παιδιάστικο, δεν είναι σημάδι ότι δεν ελέγχεις τη ζωή σου. Είναι το τίμημα μιας σχέσης που σε έκανε ευτυχισμένο κάθε μέρα.
Τι βοηθά τις πρώτες εβδομάδες
- Μην τακτοποιήσεις αμέσως. Το μπολ, το κρεβατάκι, το λουρί στην πόρτα. Κάποιοι τα χρειάζονται ακόμα για εβδομάδες, άλλοι τα μαζεύουν την πρώτη μέρα. Και τα δύο είναι σωστά. Κάν' το όταν είσαι έτοιμος, όχι όταν το περιμένουν οι άλλοι.
- Κάνε τη βόλτα παρ' όλα αυτά. Πολλοί περιγράφουν ότι η βόλτα χωρίς σκύλο είναι ανυπόφορη, και ότι ταυτόχρονα βοηθά. Το σώμα ξέρει τον δρόμο. Μερικές φορές είναι πιο εύκολο να κλάψεις έξω παρά στο σπίτι.
- Μίλησε. Βρες ανθρώπους που καταλαβαίνουν. Άλλους ιδιοκτήτες σκύλων, ένα φόρουμ, έναν φίλο που έχει πενθήσει κι ο ίδιος. Πες τις ιστορίες, και τις γελοίες. Τη μέρα που έκλεψε το ψητό. Την ιστορία με τον σκαντζόχοιρο.
- Όνομασε τις ενοχές. Σχεδόν όλοι έχουν. Πολύ αργά στον κτηνίατρο, πολύ νωρίς η απόφαση, δεν ήμουν εκεί. Πες τις φωναχτά. Συνήθως διαλύονται όταν τις ακούς φωναχτά και καταλαβαίνεις ότι έδρασες από αγάπη.
- Συμπερίλαβε τα παιδιά. Τα παιδιά πενθούν διαφορετικά, συχνά σε κύματα, με παιχνίδια ανάμεσα. Πες τους την αλήθεια με απλά λόγια. Όχι «αποκοιμήθηκε», αυτό προκαλεί φόβο για τον ύπνο. Άσε τα να ζωγραφίσουν μια εικόνα, να ανάψουν ένα κερί, να γράψουν ένα γράμμα.
Η Γέφυρα του Ουράνιου Τόξου
Η εικόνα της Γέφυρας του Ουράνιου Τόξου, όπου περιμένουν τα ζώα μας, για κάποιους είναι κιτς και για πολλούς παρηγοριά. Προέρχεται από ένα ποίημα με όχι πλήρως διευκρινισμένη προέλευση και με τα χρόνια έγινε ένα είδος κοινής γλώσσας των πενθούντων. Αν σε βοηθά, χρησιμοποίησέ την. Αν όχι, δεν χρειάζεσαι άλλη εικόνα. Αρκεί που υπήρξε.
Ανάμνηση που μένει
Κάποια στιγμή, συνήθως μετά από εβδομάδες, μερικές φορές μετά από μήνες, έρχεται η μέρα που κοιτάς μια φωτογραφία και για πρώτη φορά χαμογελάς αντί να κλαις. Αυτή είναι η στιγμή που η ανάμνηση αρχίζει να παρηγορεί. Πολλοί άνθρωποι θέλουν τότε κάτι που να μένει: ένα άλμπουμ, μια εικόνα στον τοίχο, το αποτύπωμα πατούσας που έκανε ο κτηνίατρος.
Ένα πορτρέτο από μια παλιά φωτογραφία είναι μία δυνατότητα γι' αυτό, και δεν χρειάζεται να είναι καλή φωτογραφία. Κουνημένη, με κόκκους, δέκα χρόνων: στείλ' τη σε εμάς, θα σου πούμε ειλικρινά τι μπορεί να γίνει, και βλέπεις το αποτέλεσμα πριν από την εκτύπωση. Η αλλαγή δεν κοστίζει τίποτα. Χωρίς πίεση, και όχι νωρίτερα απ' όταν το θέλεις εσύ.
Όταν έρθει η ώρα: μια εικόνα σε ξύλινη κορνίζα στέκεται πιο ήρεμα στον τοίχο από μια γυαλιστερή εκτύπωση, και σε μια εικόνα ανάμνησης αυτό είναι συχνά ακριβώς το θέμα. Τα Πορτρέτα σκύλων διατίθενται επίσης ως αφίσα, σε καμβά και σε ακρυλικό γυαλί.
Ένας νέος σκύλος;
Η ερώτηση έρχεται νωρίτερα απ' όσο νομίζεις, συχνά από άλλους. Δεν υπάρχει σωστή απόσταση. Κάποιοι χρειάζονται χρόνια, κάποιοι παίρνουν έναν νέο σκύλο μετά από εβδομάδες, όχι ως αντικατάσταση, αλλά επειδή το σπίτι χωρίς σκύλο δεν είναι σπίτι. Ο νέος σκύλος θα είναι διαφορετικός. Δεν θα αντικαταστήσει τον παλιό, και δεν πρέπει. Παίρνει το δικό του κεφάλαιο.
Αν βρίσκεσαι ακριβώς μέσα σε αυτό: θα γίνει πιο εύκολο. Όχι επειδή τον ξεχνάς, αλλά επειδή κάποια στιγμή δεν λείπει πια, αλλά είναι εδώ. Στον τρόπο που μιλάς για τους σκύλους. Στο βλέμμα που ρίχνεις σε κάθε Λαμπραντόρ στον δρόμο. Σε διαμόρφωσε. Αυτό μένει.
Για ανάμνηση: ο Πίνακας μνήμης σε ξύλο.
Διάβασε ακόμα
- Πορτρέτο κατοικίδιου ως δώρο: ένας τρόπος να κρατήσεις την ανάμνηση
- Ηλικιωμένος σκύλος, νέοι κανόνες: να διαμορφώσεις καλά τον χρόνο πριν
- Φωτογραφίες σκύλου μόνος σου: όσο υπάρχει ακόμα χρόνος για εικόνες
